W czternastu z szesnastu województw obowiązują przepisy mające na celu poprawę jakości powietrza. Od 1 stycznia 2024 roku w niektórych z tych regionów planowane są dodatkowe ograniczenia dla urządzeń najbardziej zanieczyszczających powietrze. Uchwał antysmogowych nadal nie przyjęły województwa warmińsko-mazurskie i podlaskie.
Województwo małopolskie
Pierwotnie największe zmiany planowano na 1 stycznia 2023 roku, kiedy w życie miał wejść zakaz używania kotłów pozaklasowych, zwanych także 'kopciuchami’. Ostatecznie ta data została przesunięta o półtora roku. Po 1 maja 2024 roku użytkowanie takich kotłów stanie się nielegalne w Małopolsce. Dozwolone będzie jedynie użytkowanie kotłów klas 3, 4, 5 oraz ekoprojektu.
Kolejnym kluczowym terminem jest styczeń 2027 roku. Od tego momentu będzie można używać wyłącznie kotłów klasy 5. oraz tych spełniających wymagania ekoprojektu.
Osobna kwestia tyczy się miasta Krakowa, w którym od 2019 roku obowiązuje całkowity zakaz spalania paliw stałych.
Jak sytuacja wygląda w sąsiednich województwach?
Województwo śląskie
Od 1 września 2017 roku nowe kotły muszą spełniać przynajmniej wymogi 5 klasy wydajności. Następnie, od 1 stycznia 2022 roku dozwolone jest palenie wyłącznie w kotłach użytkowanych przez krócej niż 10 lat. W tym czasie konieczna jest wymiana starszych kotłów i tych, które nie posiadają tabliczek znamionowych.
Od 1 stycznia 2024 roku dozwolone będzie eksploatowanie jedynie kotłów użytkowanych przez maksymalnie 5 lat.
W styczniu 2026 roku dopuszczone będzie używanie kotłów klasy 3, 4 i 5 lub tych, które spełniają wymogi ekoprojektu. Dwa lata później, czyli od stycznia 2028 roku, w użytkowaniu pozostaną wyłącznie kotły klasy 5 oraz te, które spełniają kryteria ekoprojektu.
Województwo podkarpackie
Od 1 maja 2018 nowe kotły muszą spełniać wymagania ekoprojektu, a od 31 grudnia 2019 muszą spełniać normy minimum 5 klasy. Natomiast od 1 stycznia 2022 r. można eksploatować tylko kotły użytkowane krócej niż 10 lat.
Od 1 stycznia 2024 można palić tylko w piecach użytkowanych krócej niż 5 lat, starsze powinny zostać zdemontowane. Dwa lata później będzie można eksploatować tylko kotły 3, 4, 5 klasy i ekoprojektu. Od 1 stycznia 2028 r. w użyciu pozostaną wyłącznie kotły 5 klasy i ekoprojektu.
Województwo świętokrzyskie
Od 1 lipca 2023 obowiązuje zakaz stosowania kotłów pozaklasowych. 1 lipca 2024 wchodzi w życie zakaz stosowania kotłów klasy 3 i 4. Od 1 lipca 2026 będzie obowiązywał zakaz używania urządzeń grzewczych na paliwa stałe.
W przypadku urządzeń nowszych (spełniających odpowiednie unijne normy ekoprojektu)zakaz ten wejdzie w życie dopiero w momencie końca ich żywotności.
Kto może kontrolować kotły?
Wójtowie, burmistrzowie, prezydenci miast oraz wyznaczeni pracownicy urzędów gmin lub straży gminnych posiadają prawa do przeprowadzania kontroli mieszkańców w ramach prawa miejscowego.
Dodatkowo, województwo małopolskie wyjaśnia, że policja ma uprawnienia do kontroli oraz nakładania mandatów karnych, a Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska posiada takie kompetencje w przypadku podmiotów prowadzących działalność gospodarczą.
Co nam grozi, jeśli nie wymienimy „kopciucha”?
Przede wszystkim posiadanie kotła niezgodnego z przepisami może skutkować grzywną nawet do 5000 zł. Dodatkowo pozostanie przy starym piecu wpływa na aspekty zdrowotne i środowiskowe.
